Makaleler

Alevlenmeleri yönetmenin ipuçları

Dr. Katie Beleznay University of British Columbia Üniversitesi Dermatoloji Departmanı’nda Klinik Öğretim Görevlisidir. Araştırmalarda ilgilendiği ve odaklandığı alanlar akne & rosacea, psoriazis ve fotoproteksiyondur. Dr. Beleznay’ı buradan takip edebilirsiniz.

Bir ürtiker alevlenmesi nasıl olur? Güzel bir sabah caddede yürüyorsunuz. Elinizde kahveniz ve çantanız var. Aniden, yüzünüzü acıtan bir kartopu gibi ortaya çıkar ve yüzünüze vurur. Ellerinize bakıp, kabartıları görürsünüz: İşte ürtikeriniz yine ortaya çıkıyor!

Ürtiker hastasıysanız, alevlenmeyle birlikte, muhtemelen hem fiziksel rahatsızlık hem de duygusal stres yaşarsınız.1Alevlenmeler herhangi bir zamanda ortaya çıkabilir ve günlerce, hatta haftalarca devam edebilir veya etmeyebilir.2Peki, bu berbat alevlenmeler neden ortaya çıkar ve onu yönetmek için neler yapabilirsiniz? 

Hastalığınızı tanıyın

Bir önceki yazıda daha detaylı bulabileceğiniz gibi, ürtiker alevlenmeleri ortaya çıktığında, dermiste histamin salgılayan mast hücreleri aktifleşir ve bu ciltte kaşıntılı kabarcıklara neden olur.3,4Mast hücrelerinin aktivasyonuna neyin yol açtığını ve neden bazı kişilerde görülürken diğerlerinde görülmediğini henüz tam olarak bilmesek de, ürtiker alevlenmelerini tetiklediği tespit edilmiş ancak doğrulanmamış birkaç faktör var: 

  • Antibiyotikler ve aspirin, nonsteroidal antiinflamatuvar ilaçlar, görüntülemedede kullanılan boyama ilaçları, kas gevşeticiler, opiyatlar ve vankosimin gibi bazı ilaçlar 
  • Sıcak, soğuk, titreşim ya da basınç gibi fiziksel uyarıcılar
  • Egzersiz gibi vücut sıcaklığını artıran tetikleyiciler 
  • Enfeksiyonlar
  • Stres5
  • Koruyucu maddeler ve renklendiriciler gibi histamin içeren ya da doğrudan histamin salınımına yol açabilen gıdalar ya da katkı maddeleri6

Kronik vakaların sadece %10-20’sinde spesifik bir tetikleyici görülür.7Alevlenmeleri neyin daha fazla ya da daha az tetiklediğini gözlemlemek hastalara kalmıştır ve bazen net bir bağlantı kuramamak can sıkıcı olabilir. Bununla birlikte, hastalığı neyin  tetiklediğini belirlemek için alevlenmeleri kayıt altına almak çok önemlidir. Unutmayın, belirli bir tetikleyiciye maruz kaldıktan sonra alevlenmenizin arttığını fark ederseniz, ilerde bundan kaçınmaya çalışmanız gerekir.

Ne yazık ki, ürtiker için tam iyileşme sağlayan bir tedavi yoktur. Bu nedenle ürtikeriniz varsa, mümkün olduğunca alevlenmelerinizi ve rahatsızlığınızı yönetmeyi öğrenmeniz gerekir. Aşağıda ürtiker yönetimiyle ilgili birkaç ipucuna yer veriyoruz:

Kaşıntıya teslim olmayın!

Ne kadar zor olursa olsun, iyi hissettirse de kaşınmaktan kaçının. Çünkü kaşınmak daha fazla histamin salgılanmasına neden olarak daha fazla kaşınmanıza ve sinir bozucu bir kaşınma-kaşınma döngüsüne yol açabilmektedir.

Stresi yönetin

Stres ürtikeri tetikleyebildiği ya da alevlendirebildiği için stres yönetimini sağlamak büyük fayda sağlar. Öte yandan, ürtiker ya da herhangi bir kronik cilt hastalığı ile yaşamanın kendisi de stres yaratır. Bu nedenle yaşam kalitenizi iyileştirmeye yönelik önemli basamaklardan biri stresi azaltmaktır.

Beslenme alışkanlıklarınızı gözden geçirin

Kanıtlanmamış olmakla birlikte, alevlenmeleri önlemek açısından histaminden zengin bazı besinlerden kaçınmak yararlı olabilir. 

Doktor kontrolü önemli

Ürtiker alevlenmelerinizle baş etmeniz giderek zorlaşıyorsa, zaman zaman doktorunuzla görüşmeniz önemlidir. Görüşmede fiziksel, duygusal ve zihinsel tüm belirtileri anlatmayı ihmal etmeyin. Bu, tedavinizin planlanmasında belirleyici olacaktır.

Unutmayın! Tüm spesifik tetikleyicilerin farkında olmak, hastalığınızı kontrol altına aldığınızı hissetmenize yardımcı olacaktır. 

Şüphesiz, ürtiker ile yaşamak kolay değildir. Bu hastalık, fiziksel ve ruhsal olarak yaşamınızın her alanını etkileyebilir. Fakat bunun yaşamınızı yönetmesine izin vermeyin, siz onu yönetin.

Referanslar

  1. Vestergaard, Christian; Deleuran, Mette 2015-11-01
  2. Kenny, Tim. Chronic Urticaria (hives)  http://patient.info/health/chronic-urticaria-hives
  3. Saini S. abc News. Why do I itch when I get hives? http://abcnews.go.com/Health/AllergiesOther/story?id=4521888 Accessed December 2014.
  4. Zuberbier T et al. Allergy 2014; 69(7):868-87. 
  5. National Health Service. Urticaria http://www.nhs.uk/Conditions/Nettle-rash/Pages/Causes.aspx
  6. Website “urticaria day” – Diet. Last accessed: 13.10.15 http://urticariaday.org/urticaria/diet/
  7. Kulthanan K, Jiamton S, Thumpimukvatana N, Pinkaew S. Chronic idiopathic urticaria: prevalence and clinical course. J Dermatol. 2007;34(5):294–301.