Makaleler

Cildiniz Stres Altında mı? Gevşeme Zamanı

Bir süredir sedef veya ürtiker gibi bir cilt hastalığınız varsa, o zaman muhtemelen alevlenmelerinizi tetikleyen belirli şeyleri yaşayarak öğrenmişsinizdir. Savurganlık yapıp aldığınız pahalı şampuan saç derinizi o kadar kaşındırdı ki, saçlarınızı kazıtmak istediniz. Ya da üzerinizde muhteşem duran yünlü bir kazak giydiniz ama hemen cildinizde lekelerin belirmesine neden oldu.

Ancak o şampuanı kullanmayarak ve farklı bir kazak deneyerek bunu önleyebilseniz de, birçok insanın kaçınamadığı tetikleyici bir faktör de strestir. Hoşlanalım ya da hoşlanmayalım, stres günlük yaşamın bir gerçeğidir ve maalesef cildimiz üzerinde çok büyük bir etkisi olabilir.

Stresin dermatit veya egzema,1 akne,2 sedef hastalığı3 ürtiker gibi birçok cilt hastalığında tetikleyici bir faktör olduğu gösterilmiştir.4 Örnegin, bir çalışma sedefi olan kişilerin yaklaşık %40’inin stresin rahatsızlıklarını alevlendirdiğini ifade ettiklerini saptamış,5 ve başka bir çalışma pek çok kişinin stresi enfeksiyonlar, travma, ilaçlar, diyet ve havadan daha yüksek düzeyde tetikleyici bir faktör olarak derecelendirdiklerini bildirmiştir.6

Benzer şekilde, ürtikerli kişilerle yürütülen bir çalışma bu hastalardan önemli bir kısmının belirtilerden önce stresli olaylar yaşadığını belirlemiştir.4 Bazı insanların cilt hastalığı ilk defa yaşamlarının çok stresli bir döneminde ortaya çıkar, başkaları ise zor bir dönemden geçerken belirtilerinin kötüleştiğini fark ederler. Peki bunu önlemenin bir yolu var mı?

Daha fazlasını öğrenme isteği

Sorun şu ki, stres sadece zihnimizde olan bir şey değildir, vücutta son derece gerçek fiziksel değişiklikleri tetikler. Psikonöroimmünoloji (ve bunu 3 kat daha hızlı bir şekilde söylemek imkansızdır… deneyin) sayesinde –zihin, sinir sistemi ve bağışıklık sistemi arasındaki baglantıyı inceleyen bilim dalı– bilim insanları bunun tam olarak neden olduğunu biraz daha iyi anlamaya başlıyorlar.

Strese girdiğimizde, beyin böbreküstü bezlerini kortizol ve adrenalin adlı stres hormonlarını üretmesi için uyarır. Kısa bir sürede, bu hormonlar vücudu belirli bir tehdide cevap vermek üzere hazırlar.7 Kılıç dişli kaplanlardan kaçmamız gereken tarih öncesi zamanlarda bu tepki yararlıydı. Fakat artık böyle bir durum olmadığından, işyerinde büyük bir sunum yapmak (bazılarımız için bu kılıç dişli bir kaplan ile aynı derecede korkutucudur) gibi endişe verici bir durumdan “kaçmak” istediğinizde vücudumuz bu reaksiyon sistemini devreye sokar.

Araştırmalar konu sedef gibi cilt hastalıkları olduğunda, esas sorunun kortizol olabileceğini öne sürmektedir. Kortizol bağışıklık sistemi yanıtını azaltmaya yardımcı olur.8,9 Bununla birlikte, cilt rahatsızlığı olan kişilerde stres reaksiyonunun biraz farklı olduğu anlaşılmaktadır. Bazı çalışmalar stresli durumlarda, sedef hastalığı olan kişilerin kanlarındaki kortizol düzeylerinin sedef hastalığı olmayan kişilerden daha düşük10 ve adrenalin düzeylerinin daha yüksek olduğunu göstermiştir11 Kortizol yokluğunda, bağışıklık sistemi aşırı hızlanır ve deri hücrelerinin daha hızlı çogalmalarıni uyarabilen, sitokinler adı verilen inflamatuar (iltihaba yol açan) bileşiklerin salınımını tetikler.12,13 Hücreler ardı ardına üretilir ve daha siz ne olduğunu anlayamadan deli gibi kaşınan sinir bozucu, pullanmış bir lezyona sahip olursunuz.

Ürtikerde ise duygusal stres, belirtileri daha kötü hale getirebilir.14

Bedeninizi, ruhunuzu – ve cildinizi sakinleştirin

Artık neyin neden olduğunu bildiğinize göre, bununla aşağıdaki yöntemlerle başa çıkabilirsiniz:

Artık neyin neden olduğunu bildiginize göre, bununla aşağıdaki yöntemlerle başa çıkabilirsiniz: Ürtiker ile uyku eksikliği arasında bir bağlantı olduğu zaten bilinmektedir.4 Dolayısıyla eğer stres yüzünden gece boyu uyanık kalıyorsanız, çifte sorununuz var demektir. Uykusuzluğunuzun kaynağını yok etmeye çalışın. İster iş yükünüzü hafifletmek üzere gözden geçirin, ister diğer sorumluluklarınızın sayısını azaltın ya da sevdiğiniz dizinin tüm bölümlerini bir gecede izleme teklifine hayır deyin, en az 8 saat gözlerinizi kapalı tutup uyumayı hedefleyin. Eski uyku hesabına birkaç saat koyma zamanı geldi! Aynı zamanda “uyku hijyeni”nin önemini de dikkate almalısınız: Gevşemeye olanak tanımak ve daha hızlı uykuya dalmak için bilgisayarlarınızı ve telefonunuzu gece yatmadan önce kapatmaya çalışın.

Hepimizin sırtını yaslayacağı birilerine ihtiyaci vardır: İnternette destek gruplarını araştırın, yakın arkadaşlarınızla konuşun veya bir danışmanın yardımını talep edin. Endişelerinizi detaylı bir şekilde ifade etmeniz kendinizi daha huzurlu hissetmenize yardımcı olabilir ve bu, cildinizin durumuna yansıyacaktır. British Journal of Dermatology dergisinde yayınlanan bir inceleme, alışkanlık değiştirme gibi girişimlerin cilt hastalıklarının tedavisinde özellikle faydalı olduğunu saptamıştır.15 Dermatoloğunuz ile yerel sedef veya ürtiker destek grupları ve kişilerin stresle basa çıkmalarına yardımcı olmak üzere eğitim almış diğer sağlık profesyonelleri hakkında mutlaka konuşun.

Stres yaratan alışkanlıklarınızdan kurtulun: Bazen yaşamımızdaki stresle başa çıkma şeklimiz ironik olarak daha fazla strese neden olur. Örneğin, abur cubur gıdaları fazlasıyla tüketmek, içki içmek17 ve sigara kullanmak17 cilt hastalıklarını kötüleştirebilir. Sevdiklerinizle zaman geçirmek veya semtinizde mutluluk verici bir gezinti yapmak gibi stres atmanın daha sağlıklı yöntemlerini bulmaya çalışın.

Simdi stresin cildiniz için ne kadar kötü olduğunu biliyorsunuz ve umuyoruz ki bundan sonra onunla daha iyi başa çıkabileceksiniz. Evet, birinin size gevşemenizi ve strese girmeyi bırakmanızı söylemesi sinir bozucudur, ama size bir şey söyleyelim mi? Bir bildikleri olabilir çünkü sonunda siz ne kadar mutluysanız, cildiniz de o kadar mutlu olacaktır.

Referanslar

  1. Kimyai-Asadi A, Usman A. The role of psychological stress in skin disease. J Cutan Med Surg 2001;5(2):140-5.
  2. Chiu A, Chon SY, Kimball AB. The response of skin disease to stress: changes in the severity of acne vulgaris as affected by examination stress. Arch Dermatol 2003;139(7):897-900.
  3. Basavaraj KH, Navya MA, Rashmi R. Stress and quality of life in psoriasis: an update. Int J Dermatol 2011;50(7):783-92.
  4. Yang HY, et al. Stress, insomnia, and chronic idiopathic urticaria--a case-control study. J Formos Med Assoc 2005;104(4):254-63.
  5. Gupta MA, et al. A psychocutaneous profile of psoriasis patients who are stress reactors. A study of 127 patients. Gen Hosp Psychiatry 1989;11(3):166-73.
  6. Heller MM, Lee ES, Koo JY. Stress as an influencing factor in psoriasis. Skin Therapy Lett 2011;16(5):1-4.
  7. Harvard Health Publications. (March, 2016). Understanding the stress response. http://www.health.harvard.edu/staying-healthy/understanding-the-stress-response. Son erisim tarihi: 17 Kasim 2016.
  8. Dartmouth Undergraduate Journal of Science. (February, 2010). Michael Randall. http://dujs.dartmouth.edu/fall-2010/the-physiology-of-stress-cortisol-and-the-hypothalamic-pituitary-adrenal-axis#.VmWWoL95rqk. Son erisim tarihi: 17 Kasim 2016.
  9. Segerstrom SC, Miller GE. Psychological Stress and the Human Immune System: A Meta-Analytic Study of 30 Years of Inquiry. Psychol Bull 2004;130(4):601-30.
  10. Arnetz BB, et al. Stress and psoriasis: psychoendocrine and metabolic reactions in psoriatic patients during standardized stressor exposure. Psychosom Med 1985;47(6):528-41.
  11. Buske-Kirschbaum A, et al. Endocrine stress responses in TH1-mediated chronic inflammatory skin disease (psoriasis vulgaris)--do they parallel stress-induced endocrine changes in TH2-mediated inflammatory dermatoses (atopic dermatitis)? Psychoneuroendocrinology 2006;31(4):439-46.
  12. Chen Y, Lyga J. Brain-skin connection: stress, inflammation and skin aging. Inflamm Allergy Drug Targets 2014;13(3):177-90.
  13. Hall JM, et al. Psychological Stress and the Cutaneous Immune Response: Roles of the HPA Axis and the Sympathetic Nervous System in Atopic Dermatitis and Psoriasis. Dermatol Res Pract 2012;2012:403908.
  14. NHS Choices. Urticaria (Hives). http://www.nhs.uk/conditions/Nettle-rash/Pages/Introduction.aspx. Son erisim tarihi: 17 Kasim 2016.
  15. Lavda AC, Webb TL, Thompson AR. A meta-analysis of the effectiveness of psychological interventions for adults with skin conditions. Br J Dermatol 2012;167(5):970-9.
  16. Kazakevich N, et al. Alcohol and skin disorders: with a focus on psoriasis. Skin Therapy Lett 2011;16(4):5-6.
  17. Thomsen SF, Sørensen LT. Smoking and skin disease. Skin Therapy Lett 2010;15(6):4-7.  

Ürtiker belirtilerinizi takip etmek kontrolü ele almanıza yardımcı olabilir

Devamı